مدتهاست مطلبی تحت عنوان «شرافت از دسترفتهی پزشکی» در فضای مجازی دست به دست میشود، بی آنکه مشخص باشد واقعاً چقدر از ادعاهای مطرح شده در این مطلب واقعیت دارند. این مطلب که مانند اکثر شایعههای دیگر از زبان یک ناشناس تعریف میشود، اتهاماتی را به جامعهی پزشکی ایرانی نسبت میدهد. نمونهای از آن را در پایگاه خبری بولتن ببینید.
اما واقعیت چیست؟
در حقیقت این یک بحث کاملاً علمی و تخصصی است و صحبت کردن دربارهی آن در سایتها و وبلاگهای عمومی و غیر تخصصی نتیجهای جز همان شایعهی منتشره نخواهد داشت. ما نیز به جای بحث در این مورد خلاصهای از نظرات متخصصان و سایتهای تخصصی و پزشکی مرتبط را در کنار هم میگذاریم و از قضاوت در این زمینه میپرهیزیم و به خوانندگان نیز توصیه میکنیم به جای اینکه دنبال جوابی قطعی برای اثبات برتری یکی از این روشها بر دیگری باشند، به این نکته دقت کنند که همهی این روشها در دنیای پزشکی دارای فواید و مضرات مخصوص به خود هستند و تصمیمگیری در این مورد به عهدهی متخصصان امر است.
سایت سیبِ پزشکی که ازسایتهای تخصصی پزشکی ایرانی محسوب میشود، در مطلبی به بررسی این شایعه پرداخته است و البته توضیح میدهد که روش سی تی آنژیو عوارض مخصوص به خود را دارد:
سی تی آنژیو بیشتر برای موارد فالو بعد از بایپس کاربرد دارد و تشخیص رول آت مواردی که احتمال انسداد آنها کم است. در مورد هزینهها هم باید گفت که هزینههای سی تی آنژیو بسیار بالاتر از آنژیوگرافی کانونشنال است. بنابراین در کشور ما معقول است که حتی مواردی که مورد سی تی آنژیو باشند، به طور معمول آنژیو شوند (در امریکا هم هزینههای سی تی آنژیو بیشتر از آنژیو کانونشنال است). لازم به ذکر است مطالعاتی هستند که ارزش تشخیصی سی تی آنژیو را برابر با آنژیو گزارش کردهاند، ولی باید توجه کرد که اولاً این مطالعات اندک هستند. دوم اینکه ملاحظات دیگر(دوز اشعه، نوع دستگاه مورد استفاده و بایاسهای (خطاهای) خود مطالعه، هزینه، نیاز مجدد به آنژیو کانونشنال و …) استناد کلینیکی به این مطالعات را غیر معقول میکند!
همین سایت در مطلب دیگری به نقل از دکتر داوود مهدی پور از چندین جنبه این شایعه را بررسی میکند و نکات زیر را متذکر میشود:
۱) در آمریکا هم بدون آنژیوگرافی، عمل بایپس قلب انجام نمیشود.
۲) سی تی آنژیو تصاویر باز تولید شده توسط کامپیوتر از عروق قلب است، ولی در آنژیوگرافی شما رگی را با تزریق مادهی حاجب و عکسبرداری مستقیماً میبینید که دقیقترین است. عیناً فرق بین کسی که خودش متهم فراری را با چشمهایش دیده و فردی که با گفتههای او عکس متهم را در ادارهی پلیس طراحی میکند!
۳) بارها اتفاق افتاده که سی تی آنژیوی بیمار نرمال گزارش شده (یا به دلیل خطای تصویربرداری یا عدم کشف توسط رادیولوژیست بدلیل نداشتن تجربهی کافی در تفسیر این عکس که تکنولوژیاش نو پاست) و بیمار پس از چند هفته یا ماه با سکتهی وسیع قلبی به اورژانس آورده شده و در آنژیو، گرفتگی وسیع در کرونر قلب دیده شده است.
۴) در اکثر موارد، بیمار در همان جلسهی آنژیو در صورت داشتن گرفتگی شدید یا در محل حساس، بالن زده شده و فنرگذاری می شود. (آنژیوپلاستی)
۵) سی تی آنژیو روشی خوب و جدید است، ولی کاربرد آن بیشتر در کنترلهای بعدی بیمار با گرفتگی ثابت شده در آنژیو و یا در بررسی افرادی که علایم مشکوک و نامحتمل قلبی دارند مفید است.
از سوی دیگر همشهری آنلاین در مطلبی به بررسی سی تی آنژیو گرافی میپردازد و از قول دکترعبدالرسول صداقت، رئیس انجمن رادیولوژی ایران مینویسد:
تصویربرداری این دستگاهها بسیار دقیق است و عوارض آن به مراتب کمتر از دستگاههای آنژیوگرافی است؛ چرا که دیگر لازم نیست وسیلهی تصویربرداری وارد رگ بیمار شود و مثل یک عکس سادهی کلیه، با تزریق وریدی از جلوی آرنج، تصویربرداری از عروق انجام میشود و فرد مراجعه کننده بلافاصله میتواند از روی تخت بلند شده و به خانه برود و هیچ عارضهای ندارد.
در همین حال ایسنا از قول دکتر عطاءالله فیروزی، رییس بخش آنژیوگرافی بیمارستان شهید رجایی این شایعه را رد میکند و مینویسد:
دکتر «عطاء الله فیروزی» روز چهارشنبه در پاسخ به سؤال خبرنگار ایرنا مبنی بر انعکاس اخباری مبتنی بر تجویز سودجویانهی «آنژیوگرافی» به جای «سیتی آنژیو» برای بیماران افزود: آنژیوگرافی و سیتی آنژیو هر دو برای تشخیص گرفتگی عروق قلب استفاده میشود، اما سیتی آنژیو باید در بیمارانی که احتمال گرفتگی عروق قلبی آنها متوسط باشد، استفاده شود.
وی خاطرنشان کرد اگر پزشکان برای بیماران در همان مراحل اولیه «سیتی آنژیو» تجویز کنند، در صورت بالا بودن امکان گرفتگی عروق قلبی، بیمار دوباره مجبور است آنژیو گرافی کند و هزینههای تحمیلی بر او دو چندان خواهد شد.
رییس بخش آنژیوگرافی بیمارستان شهید رجایی تصریح کرد دستگاه های آنژیوگرافی و سیتی آنژیو نمیتوانند جای هم را بگیرند و اخبار مربوط به تجویز سودجویانهی سیتی آنژیو نیز صحت ندارد؛ چراکه این عمل، رفتاری ناشایست است و پزشکان در مناطق مختلف کشور در چهارچوب علمی و قانونمندانه برای بیماران تصمیم میگیرند.
سایتهای پزشکی انگلیسی زبان نیز در مورد فواید و معایب هر دو روش نوشتهاند. مثلاً یک گزارش از بررسی سی تی انژیو در جان هاپکینز بر روی ۲۹۱ بیمار مبتلا به کرونری قلبی نشان داد که در این روش، در ۱۵ درصد موارد، انسداد عروق قلبی توسط سی تی آنژیوگرافی تشخیص داده نشد و ۱۰ درصد موارد نیز جواب مثبت به دست آمده غیرواقعی بود.
بعضی از فواید و خطرات این روش را نیز میتوانید از اینجا بخوانید.
بانک اطلاعاتی جامع برای بیماران قلبی و عروقی نیز مطلبی در مورد فواید، معایب و محدودیتهای روش CTA یا سی تی آنژیو منتشر کرده است.
همانگونه که مشخص است تصمیمگیری در این خصوص نیاز به مشورت با پزشکان متخصص دارد و صرف خواندن یک شایعه در اینترنت نمیتواند راهنمای مناسبی برای انتخاب روش درمانی باشد.
———————
پینوشت: این مطلب به مرور و با کمک خوانندگان و متخصصان به روز رسانی میشود.
آنژیوگرافی، سی تی آنژیو و شرافت پزشکی...,
این روزها وضع به گونهای است (حداقل در تهران) که هر گاه خودم یا یکی از افراد خانواده برای مشکلی به پزشک مراجعه کردهایم، مجبور شدهایم به پزشک دوم و سوم و چهارم هم مراجعه کنیم. طبیعتا همهی پزشکان را نمیگویم اما اکثر اوقات وقتی مراجعه میکنید با موجودی مواجه میشوید که حس میکنید تمام سعی و قصدش این است که سریعتر شما را از اتاق خارج کند تا نوبت به ۲۰ هزار تومان بعدی برسد! (یا هر پول دیگری)
اگر بیش از سه جمله بخواهید توضیح بدهید، بازتان میدارند و معاینهی سرپایی خودشان را کافی میدانند و شروع به نوشتن میکنند.
صحبتهای بیمار حتی اگر برای تشخیص هم بیفایده بود، حداقل این اثر را دارد که بیمار حس کند پزشکش به او توجه میکند، برایش مهم است و وقت میگذارد. آیا میتوانید به کسی که از شما کمک میخواهد بگویید «سریع توضیح بده وقت ندارم!»
با این بیحوصلگی غرور و تکبر هم همراه میشود. کم به یاد دارم که به پزشکی گفته باشم نظر پزشک قبلی که به او مراجعه کردهام چنین بوده، اما اجازه داده باشد بازگو کردن آن را حتی شروع کنم. فورا شنیدهام که «اگه نظر اون رو میخوای برو پیش همون!» و تازه چقدر سخیف که گاهی که آن پزشک دیگر را میشناسند، شروع به توهین به آن دیگری و تمجید از خودشان میکنند.
من به راستی نمیتوانم اسم اینها را پزشک بگذارم. پزشک که چه عرض کنم …!
البته هستند و من هم دیدهام کسانی را که برای بیمارشان وقت میگذارند، برایشان مهم است و همچون یک انسان، با درد و نگرانی یک انسان دیگر مواجه میشوند. بله میدانم که زیاد مریض و مرده و خون دیدن، باعث عادی شدن چیزی میشود، اما دیدهام پزشکانی که به اندازهی عمر این موجودات، طبابت کردهاند ولی هنوز انسانند آن هم چه انسانهایی!
وضع معلم و مهندس و … هم در جامعهی ما امروز همین است، اما پزشک، به خاطر آنکه مستقیما با جان آدمها سر و کار دارد، متفاوت است.
خداوند بزرگتر بدارد و خوشنامتر کند، پزشکانی را که با شرافت و انسانیت کار میکنند و آدمها رو دوست دارند.
با سلام
داداش من! آخه من خودم دکترم! می خوای اسم اساتید رادیولوژی رو بگم که میگن این موضوع اصلا دعوای بین متخصصین قلب و رادیولوژی هست و این وسط، مریض بد بخت میشه گوشت قربانی؟!
ایمیل هم براتون گذاشتم که خواستید توضیح بدم خدمتتون.
موفق باشید.
ممنون دوست عزیز
خوشحال می شویم نظر شما را نیز بدانیم.
همه این حرفها درست اما هیچ کس نمیتواند انکار کند که اکثر پزشکای ایرانی بجای اینکه فکر بهترین راه برای مریض باشن فکر سود آور ترین روش برای خودشونن
ممنونم ازتون… کار بزرگی دارید انجام می دید…آگاهی دادن به مردمی که عشقشون جهل و شایعه و خرافه و قهرمان سازیه،کار دشوار و در عین حال با ارزشیه… من هم در برخورد با افراد زیادی سعی کردم بر اساس حرفه ام در این مورد آگاهسازی کنم اما واقعن کار دشواری بود… از خوندن مطلب علمی، تحقیق شده و مستند شما بسیار لذت بردم… امیدوارم همه ما لذت آگاهی رو بر هیجان جهل ترجیح بدیم!…
ضمن عرض تشکر از زحمات شما در خصوص مدیریت شایعات و اطلاع رسانی ارزنده، یادآور می شوم که در خصوص شرافت از دست رفته پاره ای پزشکان پول پرست که قداست این حرفه را خدشه دار کرده اند، دیگر شکی باقی نمانده است.
دلایلی جالبی بودند. هر چند این پزشکان نیز حق دفاع از خودشان را دارند. متأسفانه رفتارهای سود جویانه جامعه ی پزشکان بقدری در جامعه تشدید پیدا کرده که بسیاری از مردم اعتماد خود را به این جامعه از دست داده اند و فقط از سر ناچاری به آنها رجوع می کنند و این برای یک جامعه ی اسلامی نه فقط جای تأسف بلکه فاجعه بار است.
با سلام
این مطلب چیزی از ابهامات در این باره را مرتفع نمیکند و تا یک جهت و یا مرکز مستقل غیر مرتبط با تجارت و تجار ! حوزه پزشکی موضوع را بررسی نکند امکان قضاوت وجود ندارد.
و همان نتیجهگیری عمومی که درباره اغلب پزشکان و حتی علم پزشکی وجود دارد صحیح است و امروزه آنچه علم پزشکی نامیده میشود حول و حوش تجارت و افزایش درآمد میچرخد حتی اگر به قیمت تولید بیماریهای جدید باشد چه رسد به ساخت دستگاههای جدید و البته ناقص و … برای سرکیسه کردن مردم…
در اشتباهید ومتاسفانه خودتون و افرادی که همعقیدتون هستن با سلامت از دست رفتشون هزینه این اشتباه رو میدن. همه هیچ کجا خوب نیستن ولی هنوز پزشکای پاک از بسیاری از اقشار دیگر جامعه فراوانی بیشتری دارن!
من موردی را سراغ دارم که نوزادی را که ظاهرا زردی داشته می برند بیمارستان خصوصی و پزشک کودکان دستور بستری می دهد تا زیر دستگاه بگذارند. بعد از ۳ روز مرخص می شود. بعد از یک هفته که پیش یک پزشک اطفال دیگه می برند می گوید که اگر زردی بالاتر از ۱۷ بود نیاز به دستگاه است در حالی که اون موقع زردی نوزاد ۱۴ بود. این یعنی اون دکتر بیمارستان خصوصی یا توی بیمارستان سهام داره یا نفعی تو این کار داره
فقط غلظت بیلی روبین تعیین کننده نیست، مثلا در نوزادان نارس در غلظت های پایینتر فتوتراپی انجام می شه
فوتوتراپی ضرری برای نوزاد نداره و از ۱۴ هم میشه انجام داد.سودش بسیار از ضررش بیشتره.
به نام یزدان پاک
از خدا جوییم توفیق ادب * بی ادب محروم گشت از لطف رب
نویسنده پس از مقدمه ای کوتاه با این پرسش آغاز می کند: ” ام واقعیت چیست؟” خوب…، واقعیت “تقریباً” همانی است که گفته می شود و بر خلاف نظر نویسنده “شایعه” ای در کار نیست. CT آنژیوگرافی بسیار دقیق تر و کم هزینه تر از آنژیوگرافی کاتتریزاسیون است؛ البته ریسکهایی هم دارد که تحت الشعاع فوایدش قرار می گیرند.
بگذریم..، دربارۀ شرافت از دست رفتۀ جامعۀ پزشکی ایران هم شکی در کار نیست، دست کم برای “نگارنده” که شش سال را در دانشگاه علوم پزشکی “همدان” گذرانده و حدود ۱۳ سال است که با “جامعۀ پزشکان” سر و کار دارم، دیگر شک جایز نیست! با سپاس و خسته نباشید به دست اندرکاران سایت؛ نیاز به چنین جایگاهی همواره در “فضای مجازی” احساس می شد.
پدر من دیشب ینی بیست و یک بهمن احساس درد قلب کردن و وقتی به دکتر مراجعه کردیم نامه بسری داد و گفت همین امشب باید آنژیو بشه .یکی از دوستان پدرم پزشک قلب حاذق و باتجربه ای هستن و در مرکز استان که دویست کیلومتر با ما فاصله داره زندگی میکنن صحبت کردیم و ایشون با توجه به جواب اکو و مقدار آنزیم قلبی و غیره گفتن اصلا مشکل قلبی نیست و احتمالا مشکل معده دارن پدرم!!!! و البته کلی هم خندید به اینکه اون دکتر گفته همین امشب خودم آنژیو میکنم
حالا شما بگین پزشکا تعهد دارن و اخلاق دارن
پول موجود کثیفیه دوست من
راستی از طریق دو تا از دوستای برادرم که پزشک هستن فهمیدیم که سی در صد از مبلغ آنژیو به جیب این پزشک شریف!!! میره
حالا فکر کنید پدر من دوستان پزشک زیادی داره ولی اون روستایی بیچاره که میاد شهر و میره پیش این آقا و بهش اعتماد میکنه چه گناهی داره؟ باید چکار کنه؟
از همه چیز جالبتر این دلیل روشن و اطمینان بخشی هست که در مقاله هم مورد تاکید قرار گرفته است. رییس بخش آنژیوگرافی بیمارستان شهید رجایی در رد شایعات گفتند:
«… صحت ندارد؛ چراکه این عمل، رفتاری ناشایست است و پزشکان در مناطق مختلف کشور در چهارچوب علمی و قانونمندانه برای بیماران تصمیم میگیرند.»
یعنی اینکه چون این کار ناشایست است پس پزشکان این کار را نمیکنند!
اصلا منطق صحبت من رو کشته!
با تشکر از بررسی شما. خودم هم زمانی این مطلب را بدون بررسی لازم برای دیگران فروارد کرده بودم. البته شرافت بسیاری از پزشکان و دیگر متخصصان ایرانی واقعا جای تردید دارد. شاید خودتان هم به نمونه هایی از آن برخورد کرده باشید. در کل این باور اشتباهی است که تصور کنیم افزایش تحصیلات لزوما موجب می شود افراد تحصیل کرده، انسان های بهتری بشوند
نکته اصلی اینه که دید دوستان به پزشکی مثل ریاضیه، گذشته اینه که پزشک در برابر نتایج تحقیقات متناقض و گاید لاین های متفاوت قرار داره، جامع ترین گاید لاین ها هم برای شک بالینی پزشک معالج در مورد تصمیم گیری برای روش های تشخیصی درمانی اعتبار قائلن، گذشته از این یه کاردیولوژیست آنژیو هم نکنه که خیلی هاشون هم نمی کنن فقط با اکو و تست ورزش درآمد شاید بیشتری خواهد داشت!
من یکی که ترجیح میدم اول با یک روش غیرتهاجمی تر معاینه بشوم بعد اگه لازم بود آنژیوگرافی بشم. نه اینکه چون ممکنه به آنژیو احتیاج بشه پس بهتره از همون اول آنژیو انجام بشه
سلام.
منهم پزشکم.می دونین سی تا انژیو ریسک مرگی حداقل به اندازه یک در چهل هزار داره؟به علت حساسیت دارویی(انافیلاکسی) و در بیماران های ریسک مثل دیابتی به علت ریسک بالای اختلال عروقی باید انجام بشه؟درسته تو جامعه ما کاسبی یه رکن زندگی شده ولی هنوزم پزشکا جزو افراد زحمت کش جامعه هستن.مشکل از اونجایی شروع میشه که عده ای با سهمیه ….وارد دانشگاه میشن و درس ۷ ساله رو ۱۴ ساله تموم میکنن و بلافاصله میشن سیاست گزار سلامت!بحث زیاده ولی تو همین کشور های اطراف ویزیت پزشک عمومی ۶۰ دلار و ویزیت متخصص حدود ۱۰۰ دلاره.ولی تو روز ۸ بیمار نمی تونن بیشتر ببینن. وقتی تعرفه ویزیت به خاطر ناچیز بودن سرانه سلامت و حفظ فساد مالی در ساز مانهای بیمه گر پایین نگه داشته میشه؛پزشک مجبور میشه برای رسیدن به سطح در امد در شان خودش تعداد بیشتری بیمار ببینه و کیفیت خدمات می اد پایین. از اون طرف هم ساز مانهای بیمه به جای اینکه طبق قانون ۷۰ درصد هزینه های درمانو تقبل کنن ۱۵ تا ۳۰ درصدشو میدن.لذا هم به مردم فشار میاد و هم پزشک با کار و دردسر و مسوولیت بیشتر بیمار کمتری می بینه!این اختلاف متخصصان قلب و رادیولوژی هم به خاطر تفاوت دیدگاه کتابهای مرجه اون هاست.به زبان ساده مرجع تقلیدشون فرق میکنه و البته به این سادگی هم نیست و حد و حدود مشخصی تجویز هر فرایندی داره. بخشی دیگه از موضوع هم متاسفانه مربوط به خبر نگاران و وبلاگ نویس هایی میشه که لاشخورانه از هر خوراک خبری و تقابلی بدون بررسی برای جلب مخاطب بیشتر سو استفاده میکنن.می خواد دعوای یک زن وشوهر بازیگر باشه تا اختلاف نظر متخصص قلب با رادیولوژی.
بخش دیگه هم فرهنگ پایین نگه داشته شده مردمیه که چون از لحاظ مالی در فقر به سر می برن و مطابف تخصصشون درامد ندارن نا خود اگاه قشری مثل پزشکانو که فکر می کنن در امد دارن و مقبولیت اجتماعی می کوبن.جبهه ای که ساز مان یافته در سال های اخیر تو ایران توسط رسانه ها علیه پزشکان شکل گرفته پس از کاندیداتوری یک پزشک در انتخابات ….بود.ایا پزشکان از نمایشگاه داران ماشین یا ازوارد کنندگان انحصاری … یا از خودروسازان(تابوت سازان)شارلاتان ترن؟یک دهم پزشکان در مورد اونها مطلب تو نت نیست!البته در دوسال اخیر به دلایل اختلاف جناحی فشار اندکی به خودرو سازها امده که بیشتر جنبه سوپاپ اطمینان و رفع فشارو داره!بماند!عمیق تر بیندیشیم!
می دونین سی تی انژیو ریسک مرگی حداقل به اندازه یک در چهل هزار داره؟به علت حساسیت دارویی(انافیلاکسی) .و در بیماران های ریسک مثل دیابتی به علت ریسک بالای اختلال عروقی باید انژیو گرافی انجام بشه؟
این متن درست جمله بالا بود.
ضمنا روش هایی مثا سیتی نوعی رندر سه بعدیه که مثل سایر رندر ها ممکنه مثلا یک سایه رو نشون نده یا درست تفسیر نشه و به نوعی اسکیل دیپندنت (وابسته به مهارته)ولی انژیو مثل یک عکس معمولی با تمام جزییاته!نمیگم تمام موارد انژیو گرافی درخواست شده با اندیکاسیون(مورد مصرفه)ولی بخش عمده ای از اونها این طوره!
باید خدمتتون عرض کنم که در سیتی انژیو ماده ی حاجب یا رادیواکتیو تزریق میشود نه در انژیوگرافی وباعث وضوح دید میشود و دقت در سیتی انژیو بسیار بالاتر از انژیوگرافی است و اینکه قیمت سیتی انژیو خیلی پایین تر از انژیوگرافی است که شما هرسه موضوع را برعکس گفتید . این دستگاه خیلی وقت است وارد ایران نمیشود چون جیب خیلی ها با ورودش به خطر می افتد و متاسفانه تنها ۳ دستگاه در ایران است . با تشکر از مطالبتون